Er is altijd iets verkeerds met een film over de Holocaust. Iets smerigs aan geld verdienen met een creatie die gaat over het leed van zovelen, een dusdanig groot kwaad dat noch film noch roman er recht aan kan doen. Pulitzer winnaar en recensent Roger Ebert staat stil bij belangrijke vraagstukken die het maken van een film als “Die Fälscher” oproept: zoals “Die Fälscher" vertoont [ook] de verplichte karikatuur van de Onuitsprekelijk Kwaadaardige Nazi, die schokt door zijn sadisme en wreedheid. Zoals de overduidelijke racisten in “Crash” (2005) legt dat het zwaartepunt op een makkelijk te identificeren individueel kwaad, meer dan het belangrijkere maar meer onderhuidse euvel van iedere cultuur die onmenselijkheid institutionaliseert.”...

Follow up:

Daar zit wat in. Niettemin is een film die integer probeert om te gaan met onoplosbare morele dilemma’s een goed begin. Bovendien herinnert het ons –hopelijk ten overvloede- aan verschrikkingen die nooit, maar dan ook nooit mogen worden vergeten.

Die Fälscher (internationale titel: The Counterfeiters) heeft van meerdere kanten de kritiek gehad dat het wederom een holocaust film is als zovele, de Nazis zijn het kwaad en daartegenover is iedere schurk met nog een greintje menselijkheid de held: die Fälscher gaat over zo’n schurk. Salomon Sorowitsch, ook bekend als “Sally”, was in een vorig leven een getalenteerde valsemunter. Hij wordt opgepakt en naar de kampen gestuurd: maar zijn talent redt zijn leven als hij door een Nazi officier –in een vorig leven politie inspecteur afdeling valsemunterij- word gerekruteerd voor het grootste vervalsingsproject ooit. Eerst het pond, dan de dollar. Operatie Bernhart omvat het plan de Britse economie door inflatie om zeep te helpen. Ook bij de groep zit de drukker Burger*, een revolutionair die liever doodgaat dan verder met de Nazis te collaboreren, wanneer blijkt dat de vervalsingen ook worden gebruikt om de Nazi-oorlogsmachine te financieren.

Het hart van de film zit hem in het spanningsveld tussen Sorowitsch de cynicus en Burger de idealist. Beide standpunten worden in detail belicht en uitgewerkt. De stereotype psychopathische Nazi Holzt is wat te makkelijk. Sturmbahnführer Herzog is misschien de grootste lacune in de film: een kampleider die in het weekend een spencer draagt. Die gelooft dat de toekomst ligt in management, die zijn wandaden voor zichzelf goedpraat en op een cruciaal moment in het verhaal tegen Sorowitsch opmerkt: “Ik heb het ook niet makkelijk hoor…”. Er had voor Herzog’s zelfbedrog misschien inderdaad wat meer ruimte mogen zijn: hij krijgt zijn moment, maar te minnetjes en te laat, waardoor de indruk ontstaat dat het verhaal draait om goed tegen kwaad.

Ondanks de kritiek een sterke film, die de durf heeft om vragen te stellen bij zowel blind idealisme, als cynische overlevingsdrang, doorspekt met gitzwarte humor.
Vergeleken met het commerciëlere Schindlers List, komt die Fälscher over als een integere visie op een groep collaborateurs, van binnenuit gezien. Een voor de hand liggende keuze voor de Oscar voor beste buitenlandse film, gezien de materie. Maar ook een prachtig aangrijpend portret van een man die koste wat kost wilde overleven en zelfs heeft geprobeerd zijn kompanen in leven te houden.
Zien.

Die Fälscher
Regie: Stefan Rudowitzky

Met o.a. : Karl Markovics, August Diehl en Devid Striesow
98 minuten

16 jaar en ouder

*Opmerkelijk is dat Burger, de idealist uit de film, het boek "Des Teufels Werkstatt: Im Fälscherkommando des KZ Sachsenhausen" heeft geschreven waarop de film gebaseerd is en zijn medewerking heeft verleend aan het maken van de Die Fälscher. Zijn karakter is de enige "echte" persoon, de rest van de personages zijn fictie.